Jesteś terapeutą?

Jedzenie kontra grypa. Jak naturalnie wspomóc walkę z wirusami?

Zachorowanie na grypę może oznaczać nie tylko tydzień spędzony w łóżku, ale również wystąpienie groźnych powikłań, w tym neurologicznych. Dla dwuletniej Ani zakończyło się pobytem w szpitalu. Czy można było tego uniknąć?

21 styczeń 2019
Artykuł na: 23-28 minut odporność
Zdrowe zakupy

Do zakażenia grypą dochodzi drogą kropelkową. Okres wylęgania choroby wynosi zazwyczaj 5-7 dni. Może się jednak wydłużyć nawet do dwóch tygodni. Do typowych objawów należą: gorączka, dreszcze, suchy kaszel, bóle mięśniowo-stawowe i głowy, złe samopoczucie. Jednak doświadcza ich tylko połowa pacjentów, u pozostałych występują symptomy, które niełatwo dają się sklasyfikować. Przebieg grypy może być bowiem różny, od łagodnego po ciężki1. Rodzice Ani, świadomi wszelkich zagrożeń zdrowotnych, dopilnowali, by ich córeczka przeszła obowiązkowe szczepienia ochronne, także przeciw rotawirusom. Dziewczynka rozwijała się prawidłowo i mogła uchodzić za okaz zdrowia, nie była objęta opieką żadnej poradni specjalistycznej ani nie przyjmowała na stałe leków. Dlatego jej gorsze samopoczucie rodzice powiązali z zatruciem pokarmowym, a nie z chorobą.

Grypa - niejednoznaczne objawy

Ania przez kilka dni cierpiała na nieżyt żołądkowo-jelitowy, podobnie zresztą jak pozostali domownicy. Dlatego wszyscy zgodnie uznali, że zaszkodziło im coś nieświeżego, co w ostatnim czasie zjedli na obiad czy kolację. Dziewczynce dokuczała dodatkowo biegunka, ale nie gorączkowała. Gdy Ania poczuła się nieco lepiej, rodzice zdecydowali, że można z nią wyjść na spacer do pobliskiego parku. Dzień był piękny, słoneczny, niemal bezwietrzny. Nic nie zapowiadało tego, co wkrótce nastąpiło. Po kilku minutach wędrówki alejkami Ania nagle upadła, po prostu zemdlała. Jej ciało stało się wiotkie, gałki oczne zwróciły się ku górze. Wezwane pogotowie przewiozło dziewczynkę do najbliższego szpitala.

Ania była bardzo niespokojna, co utrudniało jakikolwiek kontakt. Wstępne badanie wykazało, że ma lekko zaczerwienione gardło z nieznacznie powiększonymi migdałkami. Wszystkie parametry życiowe były na szczęście w normie. Jednak w trakcie przyjmowania na oddział doszło do dwuminutowego napadu drgawek toniczno-klonicznych z towarzyszącą im utratą przytomności, charakterystycznych dla padaczki. Napad ustąpił po doodbytniczo podanym leku o działaniu uspokajającym i przeciwdrgawkowym2.

Badania laboratoryjnie potwierdziły, że wystąpienie napadu drgawek miało podłoże w zaburzeniach wodno-elektrolitowych, a wyniki analiz wskazywały na niewielki stan zapalny w organizmie. Zarówno morfologia, jak i rozmaz krwi obwodowej były prawidłowe, ale liczba białych krwinek odpowiadała dolnej granicy normy. Przeprowadzono również badanie ogólne moczu wraz z posiewem i oceną profilu kwasów organicznych, a także sprawdzono poziom oligosacharydów - wszystkie wyniki były prawidłowe. Dodajmy, że ocena profilu kwasów organicznych w moczu pozwala zweryfikować prawidłowość procesów zachodzących w komórkach organizmu oraz wykryć ewentualne niedobory witamin, minerałów i enzymów. Umożliwia to opracowanie indywidualnego planu suplementacji. W celach diagnostycznych wykonano również elektrokardiogram (EKG) serca, który wykazał rytm zatokowy miarowy. Badanie ultrasonograficzne jamy brzusznej także dało prawidłowy obraz, podobnie jak tomografia głowy. Lekarze zadecydowali w końcu, by podawać Ani leki o działaniu przeciwzapalnym i przeciwwirusowym oraz antybiotyk. Kuracja miała trwać 10 dni.

Trzy wirusy, jedna grypa

Grypa jest chorobą zakaźną układu oddechowego powodowaną przez wirusy. Dotyka ludzi na całym świecie. W trakcie jednego sezonu zapada na nią zwykle 5-10% populacji osób dorosłych i 20-30% dzieci12. Wyróżnia się trzy typy wirusa wywołującego grypę: A, B i C.

Wirusy typu A są klasyfikowane w zależności od kombinacji dwóch białek niezbędnych do ich prawidłowej replikacji: hemaglutyniny (H) i neuraminidazy (N). Występują także mutacje wirusa grypy A, będące przyczyną zachorowań o ciężkim przebiegu, nawet śmiertelnym, takie jak wirus H1N1 (odpowiada za pandemię "świńskiej grypy" w 2009 r.) czy H5N1 (w ostatnich latach wywoływał tzw. ptasią grypę).

Jeśli zaś chodzi o wirus typu B, to w połowie lat 80. podzielił się on na dwa rodzaje - Yamagata oraz Victoria. Obecnie atakują one jednocześnie, ale dynamika działania każdego z nich jest zmienna i nieprzewidywalna13. Wirus typu B był odpowiedzialny za 50% zachorowań w dwóch ostatnich sezonach grypowych14.

Najrzadziej ze wszystkich atakuje wirus typu C, który na ogół wywołuje grypę o łagodnym przebiegu. Niestety wirusy grypy są antygenowo zmienne, co wymusza coroczne zmiany w składzie szczepionek15.

Ostatnia pandemia grypy miała miejsce na początku XXI w. w Meksyku. W latach 2009-2010 doprowadziła do prawie 200 tys. zgonów z powodu niewydolności układu oddechowego. Ponadto około 83 tys. osób zmarło w następstwie powikłań sercowo-naczyniowych16. W Polsce sezon grypowy kończy się na przełomie marca i kwietnia. W sezonie 2015/16 zanotowano ponad 4 mln zachorowań, podejrzeń o zachorowanie i infekcji grypopochodnych, z czego 140 osób zmarło (w tym pięcioro dzieci poniżej 14. roku życia)17

Grypa - niełatwe diagnozowanie

W drugim dniu pobytu Ani w szpitalu powtórzono serię badań, które miały m.in. sprawdzić funkcjonowanie serca. Stwierdzono podwyższone stężenie CK-MB, czyli izoenzymu MB kinazy kreatynowej, będącej markerem martwicy mięśnia sercowego, przy jednoczesnym zachowaniu prawidłowego stężenia kinazy kreatynowej (CK), czyli enzymu pełniącego ważną funkcję w przemianach energetycznych także komórek serca, oraz troponiny, białka będącego parametrem we wczesnej diagnostyce ostrego niedotlenienia serca. EKG wykazało zaburzenia rytmu serca. W kolejnych dobach stopniowo obniżało się stężenie CK-MB oraz zmniejszały się zmiany w zapisie EKG. Zarówno wykonane badania, jak i obserwacja dziewczynki wykluczyły neuroboreliozę i kleszczowe zapalenie mózgu. Lekarze zaczęli podejrzewać grypę. Potwierdzono ją za pomocą tzw. reakcji łańcucha polimerazy (RT-PCR), będącej metodą wykrywania DNA RNA mikroorganizmów (bakterii i wirusów). Okazało się, że Ania zapadła na grypę typu A. W terapii uwzględniono więc doustny lek przeciwwirusowy, który dziewczynka miała przyjmować dwa razy na dobę przez 5 dni.

Od trzeciej doby hospitalizacji stan dziewczynki zaczął się zdecydowanie poprawiać. Ania nie gorączkowała, odzyskała apetyt, nie miała problemów ani z jedzeniem, ani z piciem, ustały wymioty. Czasami jednak dochodziło do napadów histerii, Ania wykazywała okresowo silny niepokój. Ostatecznie lekarze rozpoznali u niej zapalenie mózgu i mięśnia sercowego w przebiegu grypy typu A.

Nietypowy przebieg grypy

Nietypowy przebieg grypy u małego dziecka, wcześniej w pełni zdrowego, utrudnia proces diagnostyczno-leczniczy. W przypadku Ani szybkie rozpoznanie było niemożliwe z powodu wystąpienia wyłącznie objawów neurologicznych i braku typowych symptomów choroby - gorączki, kaszlu czy kataru. W takiej sytuacji liczy się wiedza i doświadczenie lekarza prowadzącego - wykonanie odpowiedniego testu lub badanie metodą RT-PCR w kierunku grypy pozwala postawić diagnozę i zastosować odpowiednie leczenie, co zmniejsza ryzyko powikłań3.

U Ani wystąpiły powikłania neurologiczne, które zwykle przybierają postać zapalenia rdzenia kręgowego, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu, zapalenia móżdżku czy nerwu wzrokowego, zespołu Guillaina-Barrego oraz Reye'a. Może także dojść do zakrzepicy tętnicy podstawnej czy udaru4. Opisywane są również przypadki zaburzeń psychiatrycznych, sugeruje się nawet związek między zachorowaniem na grypę u kobiet w drugim trymestrze ciąży a późniejszym wystąpieniem schizofrenii u dziecka5. Objawy neurologiczne występują zazwyczaj już na początku choroby, nierzadko w ciągu pierwszej doby. Dochodzi do utraty przytomności, omamów czy halucynacji, drgawek i zaburzeń czucia oraz trudności z chodzeniem. U dzieci około 4. roku życia charakterystycznym objawem są drgawki powiązane z gorączką6. W przypadku małych dzieci grypa z powikłaniami neurologicznymi często prowadzi do trwałego uszczerbku na zdrowiu7. Ania została wypisana ze szpitala po 12 dniach. Jej stan zdrowia określono jako ogólnie dobry. Lekarze zalecili jednak dalszą opiekę neurologiczną, kardiologiczną i psychologiczno-pedagogiczną. Trzy miesiące po hospitalizacji dziewczynka nadal czuła się dobrze, ani razu nie doszło do napadów padaczkowych.

Jedzenie kontra grypa

Kluczowe znaczenie w budowaniu odporności organizmu ma układ immunologiczny, za którego działanie odpowiadają leukocyty, czyli białe krwinki. Ich zadaniem jest wyszukiwanie i niszczenie chorobotwórczych drobnoustrojów. Leukocyty żyją bardzo krótko, po wykonaniu swojego zadania są usuwane z organizmu i muszą być natychmiast zastąpione nowymi. Gdy chorujemy na grypę, warto dostarczać do organizmu składniki odżywcze, które wzmacniają odporność, czyli wspierają działanie układu immunologicznego.

  • Miód Zawiera kwasy organiczne, aminokwasy, mikroelementy i enzymy, a także witaminy z grupy B, uczestniczące w tworzeniu białek, hormonów i enzymów odpowiedzialnych za odporność. Miód odznacza się właściwościami antywirusowymi i bakteriobójczymi. Jego dwa rodzaje, lipowy i spadziowy, idealnie chronią drogi oddechowe przed rozwojem infekcji oraz łagodzą suchość i drapanie w gardle. Na wzmocnienie odporności poleca się zwłaszcza miody wielokwiatowe. Z kolei w miodzie spadziowym znajduje się cztery razy więcej żelaza niż w jego innych rodzajach. Profilaktycznie każdy z nas powinien jeść 1-2 łyżki miodu dziennie, a jesienią i zimą warto wypijać na czczo szklankę letniej wody z rozpuszczoną łyżką miodu i sokiem z połowy cytryny
  • Marchew Należy ją włączyć do diety, ponieważ zawiera dużą ilość beta-karotenu. To właśnie z niego organizm wytwarza witaminę A, która podobnie jak witamina C odznacza się silnym działaniem antyoksydacyjnym. Marchew dostarcza również takich witamin, jak C, E, K i B, a ponadto jest bogata w wapń, potas, żelazo, miedź, fosfor i jod. Dzięki temu, jeśli jest spożywana na surowo, przyczynia się do utrzymania w dobrym stanie błony śluzowej dróg oddechowych, co utrudnia przenikanie zarazków do krwi
  • Owoce cytrusowe Słyną z dużej zawartości witaminy C, pobudzającej wytwarzanie interferonów, czyli białek odpowiedzialnych za zwalczanie zarazków. Ponadto witamina C uszczelnia ścianki naczyń krwionośnych i zwiększa odporność błon śluzowych, uniemożliwiając przenikanie patogenów do organizmu. Cytryny zawierają rutozyd, organiczny związek chemiczny przedłużający w organizmie działanie witaminy C. Warto zainteresować się również różową odmianą grejpfrutów. Jeden owoc dostarcza więcej witaminy C, niż wynosi zalecana dzienna dawka, oraz jedną trzecią dziennej dawki prowitaminy A, czyli beta-karotenu, cennego ze względu na działanie antyoksydacyjne i wzmacniające odporność. Grejpfruty warto jeść wraz z występującą w nich białą błonką - znajdujące się w niej flawonoidy wspomagają wchłanianie witaminy C
  • Cebula i czosnek Należą do warzyw mobilizujących układ odpornościowy do działania, mają też właściwości bakteriobójcze. Cebula jest bogata w witaminę C, witaminy z grupy B i olejki eteryczne. Zawiera siarczki powstrzymujące rozwój infekcji - zmniejszają one przekrwienie błon śluzowych, utrudniając dostanie się wirusów do organizmu. Z kolei allicyna zawarta w czosnku niszczy wiele rodzajów wirusów wywołujących przeziębienie. Oba warzywa warto jeść na surowo
  • Tłuste ryby morskie Zawierają kwasy tłuszczowe omega-3, konieczne do sekrecji hormonów przeciwzapalnych, tzw. eikozanoidów, które usprawniają pracę układu odpornościowego. Ludzki organizm sam nie wytwarza tych kwasów, więc należy je przyjmować z pożywieniem w ilości około 1 g dziennie. By zaspokoić zapotrzebowanie organizmu, wystarczy jeść tygodniowo dwie porcje takich ryb jak śledź, tuńczyk, makrela, sardynki czy łosoś lub pić dobrej jakości tran
  • Jogurty i kefiry Działanie układu obronnego jest również pobudzane przez probiotyki. Do najcenniejszych dla zdrowia należą pałeczki kwasu mlekowego (Lactobacillus) oraz szczep Bifidobacterium. Występują one m.in. w jogurtach i kefirach, a także w preparatach farmaceutycznych. Wykazano badawczo, że np. bakterie Lactobacillus rhamnosus wspiera reakcje immunologiczne w infekcjach wirusowych i bakteryjnych. Jogurty i kefiry stanowią ponadto doskonałe źródło wapnia, witamin i mikroelementów, dzięki czemu korzystnie wpływają na zachowanie równowagi mikrobioty, co wzmacnia odporność i chroni przed rozwojem stanów zapalnych w organizmie. Kefiry i jogurty powinny być stałym elementem diety
  • Natka pietruszki Zawiera duże ilości żelaza, które stymuluje odporność, wspomaga walkę z wolnymi rodnikami i chroni organizm przed infekcjami, hamując rozwój drobnoustrojów chorobotwórczych. Już łyżka posiekanej natki pietruszki pokrywa nasze dzienne zapotrzebowanie na witaminę A i C. Należy ją jednak spożywać na surowo. Pod wpływem wysokiej temperatury traci wartości odżywcze
  • Jajka Są szczególnie cenne ze względu na zawarte w nich białko, będące podstawowym budulcem każdej komórki, w tym układu odpornościowego. Zawierają witaminy A, E, D, K oraz z grupy B, a także beta-karoten. Stanowią bogate źródło składników mineralnych, takich jak żelazo, magnez, potas i wapń. Dostarczają cynku, który zwiększa wytwarzanie limfocytów, hamuje namnażanie się wirusów oraz wykazuje właściwości przeciwzapalne. Jajka zawierają selen, który chroni błony komórek przed szkodliwym działaniem wolnych rodników oraz mobilizuje białe krwinki do pracy. W żółtku znajdują się tłuszcze omega-6 i omega-3, pozytywnie wpływające na pracę układu odpornościowego

Grypa - i co dalej?

Leczenie grypy polega przede wszystkim na przeciwdziałaniu jej objawom. Najbardziej skuteczne jest rozpoczęcie terapii w ciągu 48-96 godzin od wystąpienia pierwszych symptomów8. Można też samemu wesprzeć organizm w walce z chorobą. Co zalecają lekarze praktykujący medycynę holistyczną?

Wirusy grypy dobrze tolerują niskie temperatury, ale w wysokich ulegają dezaktywacji. Dlatego warto wziąć krótką gorącą kąpiel z dodatkiem olejku eterycznego z eukaliptusa, sosny czy jodły. Dobrze zadziałają również napary z rozmarynu, tymianku, cynamonu i goździków. Skuteczny może być też krótkotrwały bardzo gorący prysznic zakończony schłodzeniem ciała za pomocą strumienia letniej wody. Jeśli siły nie pozwalają nam na wzięcie kąpieli czy prysznica, warto wymoczyć nogi w gorącej wodzie o temperaturze 37-42ºC, co podziała rozgrzewająco na cały organizm. Po każdym z wymienionych zabiegów należy wypić herbatkę z lipy, malin czy imbiru, a następnie położyć się do łóżka9. Ból gardła można złagodzić nie tylko tabletkami, ale też płukankami przygotowanymi z szałwii, sody oczyszczonej czy soli.

W przypadku kataru warto zastosować krople obkurczające przekrwioną błonę śluzową nosa. Jednak nie można ich używać dłużej niż trzy dni. Korzystnie działają areozole z wodą morską oraz inhalacje z naparów ziołowych lub olejków eterycznych rozpuszczonych w wodzie, rozrzedzających wydzielinę z nosa czy zatok, co ułatwia jej usuwanie. Na kaszel pomogą syropy. Jednak kaszlu suchego nie warto hamować za pomocą farmaceutyków, gdyż namnażające się wówczas wirusy wydzielają substancje, które utrudniają z czasem odkrztuszanie, co przyczynia się do rozwoju bakterii, a w dalszej konsekwencji - powikłań. Sprawdzą się więc preparaty wykrztuśne. Należy jednak pamiętać, aby ich nie stosować na noc.

Wygraj z grypą

Najlepszym sposobem na radzenie sobie z grypą jest niedopuszczenie do zachorowania. W sezonie grypowym należy unikać w związku z tym skupisk ludzi, trzeba też często myć ręce, dużo spacerować na świeżym powietrzu i pamiętać o szczepieniu ochronnym. Szczepionka działa mniej więcej po upływie 10 dni, więc warto poddać się wakcynacji nawet w pełni sezonu grypowego, zwłaszcza że na przedwiośniu i wiosną dochodzi zwykle do drugiej fali zachorowań. W sezonie 2017/18 Amerykańska Akademia Pediatryczna (AAP) w swoich rekomendacjach podkreśliła, że to właśnie szczepienia są najlepszym sposobem zapobiegania zachorowaniom na grypę i zalecała je w odniesieniu do wszystkich dzieci powyżej 6. miesiąca życia, także z alergią na białko jaja kurzego - wykazano, że szczepionki są bezpieczne i nie powodują skutków ubocznych w postaci pokrzywki czy obrzęków nawet u alergików, o co do tej pory były podejrzewane. Wakcynacji mogą się również poddawać kobiety w ciąży. Leki przeciwwirusowe, stosowane w przypadku grypy, nie stanowią substytutu samej szczepionki10.

W Polsce są obecnie dostępne dwa rodzaje szczepionek - trójwalentna (nie stosuje się jej w przypadku niemowląt poniżej 6. miesiąca) oraz czterowalentna (nadaje się także do szczepienia dzieci, które ukończyły 3 lata)11. Decyzję o szczepieniu zarówno dzieci, jak i osób dorosłych należy podjąć w porozumieniu z lekarzem.

Komu grożą powikłania grypy?

Ryzyko ciężkiego przebiegu grypy dotyczy przede wszystkim kobiet w ciąży, dzieci do 5. roku życia i osób w wieku powyżej 65 lat. Jednak zagrożeni powikłaniami są wszyscy chorzy, a zwłaszcza osoby ze znaczną otyłością, cierpiące na schorzenia płuc, serca, nerek, wątroby i układu krwionośnego, także pacjenci z chorobami metabolicznymi, reumatycznymi, upośledzającymi czynności układu oddechowego, z nieswoistym zapaleniem jelit i niedoborami odporności. W przebiegu grypy może dojść do wtórnych zakażeń bakteryjnych oraz powikłań ze strony wszystkich narządów i układów.

Herbatki pomogą w leczeniu infekcji

  • Herbatka z lipy działa również napotnie. Łyżkę suszonych kwiatów lipy należy zalać szklanką wrzątku i zostawić pod przykryciem na 15 minut. Do naparu można dodać łyżeczkę miodu lub soku z czarnej porzeczki, dzikiej róży bądź malinowego
  • Herbatkę z malin przygotowuje się z dwóch łyżek suszonych owoców, które po zalaniu szklanką wrzątku parzy się pod przykryciem mniej więcej przez kwadrans. Obniża ona gorączkę, działa napotnie i wzmacniająco. Można też dodać do zwykłej czarnej herbaty dwie łyżki soku malinowego
  • Herbatkę imbirową otrzymuje się z pięciu plasterków imbiru, które należy gotować na małym ogniu w dwóch szklankach wody przez 20 minut. Wzmacnia odporność i rozgrzewa. Odwar można posłodzić miodem i dodać do niego gruby plaster cytryny lub łyżeczkę soku malinowego

 

Bibliografia

  1. Rothberg M. B., Haessler S. D., Brown R. B.: "Complications of viral influenza", Am J Med, 2008
  2. Jackowska T., Zawłocka E., Czajkowska M., Czy grypa to łagodna infekcja? Opis przypadku. Profilaktyka grypy u dzieci w sezonie 2017–2018, Postępy Nauk
    Medycznych 2017
  3. Cortese A., Baldanti F., Tavazzi E. et al.: Guillain-Barrè syndrome associated with the D222E variant of the 2009 pandemic influenza A (H1N1) virus: case report and review of the literature, J Neurol Sci 2012
  4. Muhammad Ismail H. I., Teh C. M., Lee Y. L., National Paediatric H1N1 Study Group: Neurologic manifestations and complications of pandemic influenza A H1N1 in Malaysian children: what have we learnt from the ordeal?, Brain Dev 2015
  5. Ormitti F., Ventira E., Summa A. et al.: Acute necrotizing encephalopathy in a child during the 2009 influenza A(H1N1) pandemia: MR imaging in diagnosis
    and follow-up, Am J Neuroradiol 2010
  6. Frobert E., Sarret C., Billaud G. et al.: Pediatric neurological complications associated with the A(H1N1)pdm09 influenza infection, J Clin Virol 2011
  7. Newland J. G., Laurich M., Rosenquist A. et al.: Neurologic complications in children hospitalized with influenza: characteristics, incidence, and risk factors, J Pediatr 2007
  8. AAP Committee on infectious diseases: Recommendations for Prevention and Control of Influenza in Children, 2016–2017, Pediatrics 2016
  9. Górnicka J., "Nie daj się przeziębieniu. Receptury natury 3, 2014
  10. AAP Committee on Infectious Diseases: Recommendations for Prevention and Control of Influenza in Children, 2017–2018. Pediatrics 2017
  11. Influvac sub-unit: https://www.medicines.org.uk
  12. http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs211/en/
  13. Hannoun C.: The evolving history of influenza vaccines, Expert Rev Vaccines, 2013
  14. Fiore A. E., Fry A., Shay D. et al.: Centers for Disease control and Prevention: Antiviral Agents for the Treatment and Chemoprophylaxis of Influenza, MMRWR Recomm Rep 2011
  15. http://www.cdc.gov/flu/about/qa/disease.htm
  16. Hayward A., Fragaszy E., Bermingham A. et al.: Comparative community burden and severity of seasonal and pandemic influenza: results of the Flu Watch cohort study, The Lancet Resp Med 2014
  17. Meldunki epidemiologiczne dostępne na www.pzh.gov.pl/epimeld
Holistic Health
ARTYKUŁ UKAZAŁ SIĘ W:
Holistic Health 1/2019
KUP wydanie ELEKTRONICZNE
ARTYKUŁ UKAZAŁ SIĘ W
Holistic Health 1/2019
Holistic Health
Kup teraz
Wczytaj więcej
Zapisz się i odbierz wybrany magazyn gratis!
Zapisz się i odbierz prezent
Nasze magazyny
Copyright © AVT 2020 Sklep AVT