Jesteś terapeutą?

Zespół nadmiernej ruchomości stawów - przyczyny, objawy i leczenie

Jak rozpoznać zwiększoną ruchomość stawów? Jakie schorzenia objawiają się wiotkością ścięgien? Czy można wyleczyć zespół nadmiernej ruchomości stawów?

Artykuł na: 6-9 minut stawy
Zdrowe zakupy

Zwany też zespołem nadmiernej wiotkości więzadeł, zespół nadmiernej ruchomości stawów (zespół hipermobilności stawów) należy do grupy chorób reumatycznych. Ma podłoże dziedziczne i częściej dotyka dziewczynek. Co prawda, sam zespół nie stanowi bezpośredniego zagrożenia dla życia, jednak może być przyczyną zwichnięcia lub artretyzmu, a także dyskopatii i osteoporozy1.

Zespół nadmiernej ruchomości stawów – przyczyny

Za ruchliwość stawów odpowiada białko zwane kolagenem, które wchodzi w skład tkanki łącznej – współtworzy np. więzadła i ścięgna. Jeżeli proporcje między konkretnymi typami kolagenu są zaburzone, ścięgna są zbyt wiotkie, a stawy, z którymi są połączone, nie pracują prawidłowo2.

Zespół nadmiernej ruchomości stawów – objawy

Objawy ze strony układu kostno-mięśniowego:

  • czynne i/lub bierne (zależnie od stawu) wygięcie stawu ponad standardowy zakres jego ruchu,
  • ból stawów kolanowych, kręgosłupa, ramion, stóp, bioder,
  • płaskostopie,
  • koślawy paluch,
  • przeskakiwanie kości w stawach,
  • tendencja stawów do przemieszczania się,
  • niestabilność narządu żucia.

Co ciekawe, nadmierna ruchomość nie musi dotykać wszystkich stawów. Zdarzają się też przypadki, kiedy schorzenie ustępuje, ale inne objawy mięśniowo-szkieletowe nadal się u pacjenta utrzymują.

Inne objawy zespołu nadmiernej ruchomości stawów:

  • problemy ze staniem lub siedzeniem w jednej pozycji przez dłuższy czas,
  • bóle nocne, które mogą zakłócać sen,
  • bóle głowy,
  • zaburzenia koordynacji i propriocepcji (planowania i wykonania ruchu ciała),
  • cienka, bardzo rozciągliwa skóra,
  • rozlane blizny, rozstępy,
  • trudne gojenie się ran,
  • łatwo powstające siniaki, zwiększona kruchość naczyń krwionośnych,
  • przepukliny,
  • żylaki,
  • obniżenie narządów rodnych,
  • wypadanie odbytu,
  • nietrzymanie moczu,
  • uczucie zmęczenia,
  • choroba refluksowa,
  • gastropareza (problemy z odejściem treści pokarmowej z żołądka do jelita cienkiego),
  • zespół jelita drażliwego,
  • wypadanie płatka zastawki dwudzielnej,
  • nagły spadek ciśnienia krwi,
  • uczucie nudności i zawroty głowy, a także potliwość po dłuższej chwili w pozycji stojącej lub siedzącej,
  • zaburzenia pracy serca oraz zmiana na ciemniejszy koloru palców u dłoni i stóp po kilku minutach w pozycji stojącej,
  • powiększone naczynia krwionośne,
  • opadające kąciki oczu.

U pacjentów z hipermobilnością stawów można też zaobserwować depresję, nerwice lub stany lękowe2,3. Jeżeli obserwujesz u siebie nadmierną ruchliwość stawów, ale bez objawów bólowych oraz symptomów ze strony innych organów, prawdopodobnie po prostu masz wiotkie (hipermobilne) stawy. Występują one dość często w populacji i zwykle nie wiążą się z większymi niedogodnościami. Istnieje jednak kilka poważnych schorzeń, w których przebiegu również można zaobserwować niezwykłą ruchomość stawów3.

Inne choroby powiązane z nadmierną ruchliwością stawów Zespół Marfana

Dotknięte nim osoby odznaczają się wysoką szczupłą sylwetką i giętkimi stawami, mają opadające kąciki oczu oraz wadę wzroku i cierpią z powodu problemów ortopedycznych. Pacjenci z zespołem Marfana są w grupie podwyższonego ryzyka wystąpienia tętniaka i rozwarstwienia aorty4. Hipermobilny zespół Ehlersa-Danlosa (zespół Ehlersa-Danlosa typu 3). Oprócz wiotkości stawów lub ich tendencji do przemieszczania się pacjenci cierpią z powodu zaburzeń pracy jelit i przepukliny. Skóra osób z EDS typu 3 jest bardzo elastyczna i łatwo można odciągnąć ją np. z dłoni. Zespół Ehlersa-Danlosa jest schorzeniem dziedzicznym, przy czym wystarczy, że jeden z rodziców przekaże mutację genów dziecku5. Wrodzona łamliwość kości (kostnienie niezupełne). Ta choroba genetyczna powiązana z kruchością układu kostnego wynikającą z zaburzenia budowy kolagenu. Niektóre formy wrodzonej łamliwości kości objawiają się nadmierną ruchomością stawów3.

Zespół nadmiernej ruchomości stawów – badania

Pierwsze badanie przeprowadza lekarz podstawowej opieki zdrowotnej. Przeprowadzi on np. test Beightona, a także sprawdzi, czy w stawach nie występują stany zapalne, czy podwichnięcia. Lekarz powinien sprawdzić też wygląd i rozciągliwość skóry i siłę mięśni. Nierzadko niezbędne jest też badanie neurologiczne6.

Test Beightona

  • bierne przyciągnięcie kciuka do dłoniowej strony przedramienia,
  • bierne wygięcie do tyłu V (małego) palca ręki powyżej 90 stopni,
  • skłon tułowia w przód z wyprostowanymi kolanami tak, by dłonie dotknęły na płasko podłoża,
  • przeprost w stawie łokciowym powyżej 10 stopni,
  • przeprost w stawie kolanowym powyżej 10 stopni2.

Przeprost w stawie kolanowym oraz przyciągnięcie kciuka do dłoniowej strony przedramienia

Za każdą kończynę przyznawany jest 1 punkt oraz 1 punkt za skłon do podłogi. Pozytywny wynik testu to 4 punkty dla chłopców i mężczyzn i co najmniej 5 punktów dla dziewczynek i kobiet1. Sam test nie przeważa jednak o diagnozie. Zdarza się też, że pacjenci z powodu nadruchomości tylko niektórych stawów nie zaliczają go pomyślnie2.

Inne kryteria rozpoznania zespołu nadmiernej ruchomości stawów to między innymi:

  • ból co najmniej 3 stawów utrzymujący się dłużej niż 3 miesiące,
  • dyslokacja całkowita lub częściowa co najmniej jednego stawu, lub też jednego stawu co najmniej dwa razy
  • co najmniej 3 schorzenia tkanek miękkich, np. zapalenie torebki stawowej,
  • sylwetka marfanopodobna, tj. zbliżona do sylwetki pacjenta z zespołem Marfana,
  • przepuklina3.

Zespół nadmiernej ruchomości stawów – leczenie

Nie można wyleczyć pierwotnej przyczyny nadmiernej ruchomości stawów. Jednak aktywność fizyczna i fizjoterapia (a także w niektórych przypadkach farmakoterapia) pozwalają ograniczyć wpływ zaburzeń na jakość życia.

Osoby z zespołem nadmiernej ruchomości stawów powinny unikać ćwiczeń rozciągających i obciążających, zaleca się im natomiast te wzmacniające siłę mięśni. Warto zapisać się na basen lub też ćwiczyć na rowerze stacjonarnym.

Fizykoterapia obejmuje TENS (przezskórną stymulację nerwów), prądy DD (prądy zmienne o małej częstotliwości wykorzystywane w terapii bólu), laseroterapię i magnetoterapię, ultradźwięki, masaże i inne zabiegi Ważne, by specjalista wytłumaczył pacjentowi, jaki zakres ruchu stawów jest prawidłowy, tak by unikał on ich przeprostu. Może okazać się konieczne założenie stabilizatora na nadmiernie ruchomy staw.

Pacjenci z silnym bólem mogą liczyć na farmakoterapię środkami przeciwbólowymi, jednak leki przeciwzapalne przepisywane są rzadko. Również osoby z objawami osteoporozy powinny przyjmować leki. Inne sposoby łagodzenia objawów zespołu nadmiernej ruchliwości stawów to psychoterapia i medytacja1. W przypadku EDS czy zespołu Marfana leczenie powinno być kompleksowe i obejmować wszystkie obszary zdrowia pacjenta.

Autor publikacji:
Julia Cember-Ogorzałek
Julia Cember-Ogorzałek
julia.cember@ktociewyleczy.pl

"Uwielbiam dowiadywać się nowych rzeczy i uważam, że każdy człowiek ma ciekawą historię do opowiedzenia. Kiedy akurat nie piszę, spędzam czas z dzieckiem i świnkami morskimi, organizuję wirtualne bazarki na rzecz zwierząt lub wystawiam moje małżeństwo na próbę podczas sesji Monopoly." 

Zobacz więcej artykułów tego eksperta
Wczytaj więcej
Zapisz się i odbierz wybrany magazyn gratis!
Zapisz się i odbierz prezent
Nasze magazyny
Copyright © AVT 2020 Sklep AVT