Jesteś terapeutą?

Rehabilitacja przedsionkowa - ćwiczenia na zawroty głowy

Oto niepokojące statystyki – szacuje się, że ponad połowa osób w wieku powyżej 60 lat doświadcza zawrotów głowy lub utraty równowagi. Przyczyną tych problemów może być zarówno infekcja ucha, jak i uszkodzenie mózgu czy przyjmowanie niektórych leków. Gdzie szukać pomocy?

Artykuł na: 6-9 minut mózg ruch
Zdrowe zakupy

Jakie są konsekwencje przewlekłych zawrotów głowy?

Dla niektórych zawroty głowy to tylko sporadycznie występująca dolegliwość, ale w przypadku wielu osób ma ona charakter przewlekły i może być przyczyną problemów zdrowotnych, takich jak depresja, a także zmęczenia i trudności z chodzeniem czy prowadzeniem samochodu. Co gorsza, upadki spowodowane zawrotami głowy lub utratą równowagi stanowią główną przyczynę niepełnosprawności – i śmierci – osób w podeszłym wieku.

Niektórzy sądzą, że po prostu muszą żyć z zawrotami głowy i ograniczają aktywność fizyczną z obawy przed upadkiem. Albo sięgają po leki, takie jak meklizyna czy diazepam, ale doświadczają efektów ubocznych, do których zalicza się nieostre widzenie i senność. Jest to jednak złe podejście do problemu.

Zaburzenia równowagi — przyczyny

W uchu wewnętrznym znajdują się niezwykle ważne struktury odpowiedzialne za zmysł równowagi. Ale to mózg, łącząc informacje pochodzące z ucha wewnętrznego, oczu, stawów i mięśni, zawiaduje postawą ciała i utrzymaniem równowagi.

Zaburzenia równowagi obejmują łagodne położeniowe zawroty głowy, charakteryzujące się krótkimi epizodami poczucia wirowania, zwykle wywoływanego przez określone zmiany pozycji głowy oraz chorobę Ménière’a, w której zawrotom głowy towarzyszą szumy uszne lub utrata słyszenia.

Inne przyczyny zaburzeń równowagi to:

  • starzenie się,
  • uszkodzenie mózgu,
  • nerwiak nerwu słuchowego (łagodny guz na nerwie prowadzącym z ucha wewnętrznego do mózgu),
  • udar,
  • infekcja ucha,
  • przyjmowanie niektórych leków, w tym stosowanych w chemioterapii i pewnych antybiotyków, a także środków moczopędnych.

Zaburzenia równowagi — objawy

Jeśli cierpisz na niewyjaśnione zawroty głowy lub masz problemy z utrzymaniem równowagi, zgłoś się do lekarza na kompleksowe badanie, by ustalić, czy przyczyna tych zaburzeń na pewno ma związek z dysfunkcją ucha środkowego, czy trzeba jej szukać gdzie indziej.

Przygotuj się do szczegółowego opisania objawów i wyjaśnienia, kiedy się one nasilają – na przykład przy pochylaniu się, podczas jazdy samochodem lub przy obracaniu głowy.

Gdy zawrotom głowy towarzyszą: nieostre lub podwójne widzenie, trudności z mówieniem, słabość lub drętwienie rąk bądź nóg, niemożność chodzenia – natychmiast dzwoń po pogotowie, bo możesz przechodzić udar lub mieć inny poważny problem medyczny.

W rozmowie z lekarzem na temat objawów staraj się rozróżniać:

  • poczucie dezorientacji
  • uczucie słabości (występujące np. przed omdleniem)
  • brak równowagi (spowodowany niestabilnością lub dezorientacją przestrzenną) 
  • zawroty głowy (uczucie wirowania)

Inne ewentualne objawy zaburzeń równowagi:

  • przemęczenie oczu,
  • bóle głowy,
  • problemy z koncentracją lub czytaniem,
  • mdłości,
  • zmęczenie fizyczne,
  • trudności z chodzeniem,
  • upadki,
  • objawom tym mogą towarzyszyć zawroty głowy.

Zaburzenia równowagi — diagnostyka 

Aby wdrożyć właściwe leczenie, lekarz oprócz oceny objawów może przeprowadzić również inne badania, takie jak np. elektronystagmografia (ENG), która sprawdza ruchy gałek ocznych, lub badanie z wykorzystaniem fotela obrotowego, pomocne w stwierdzeniu, czy przyczyną zawrotów głowy jest problem z uchem wewnętrznym lub układem nerwowym.

Na czym ono polega? Pacjent siada na skomputeryzowanym fotelu i zakłada gogle na podczerwień, które monitorują ruchy jego oczu. Wykonuje się również badanie słuchu lub rezonans magnetyczny. Jeśli okaże się, że w twoim przypadku doszło do dysfunkcji narządu równowagi, rehabilitacja (VRT) może ci pomóc.

Leczenie zawrotów głowy — rehabilitacja przedsionkowa

Przyczynę zawrotów głowy może usunąć pewna forma fizjoterapii – rehabilitacja przedsionkowa (ang. vestibular rehabilitation therapy – VRT), nazywana w Polsce także rehabilitacją zaburzeń narządu równowagi, która przynosi długotrwałą ulgę i jest równie skuteczna jak leki, ale nie powoduje skutków ubocznych.

Rehabilitacja przedsionkowa składa się z trzech głównych rodzajów ćwiczeń:

  • habituacyjnych
  • stabilizujących spojrzenie 
  • poprawiających równowagę

Konkretne ćwiczenia dostosowuje się do potrzeb danego pacjenta. Chodzi w nich m.in. o to, by głowa, kark lub całe ciało znalazły się na krótko w określonych pozycjach, co jest wyzwaniem, jeśli chodzi o zachowanie równowagi.

Na czym polegają ćwiczenia rehabilitacji przedsionkowej?

Ćwiczenia habituacyjne na zawroty głowy 

Habituacja zmniejsza zawroty głowy poprzez powtarzanie konkretnych ruchów lub kontakt z bodźcami wzrokowymi, które te zawroty u pacjenta powodują. Jako że ćwiczenia te mają na celu wywołanie reakcji towarzyszących zawrotom głowy, większość osób początkowo czuje się gorzej. Jednak z czasem mózg "uczy się" ignorować szkodliwe bodźce, więc objawy stają się mniej dokuczliwe.

Ćwiczenia habituacyjne są najlepsze dla osób, które doświadczają zawrotów głowy podczas:
  • przemieszczania się
  • wykonywania szybkich ruchów głową
  • zmiany pozycji głowy

Ćwiczenia stabilizujące spojrzenie w rehabilitacji przedsionkowej

Są najlepsze dla osób, które doświadczają nieostrego lub podwójnego widzenia, trudności ze skupianiem wzroku i zaburzeń widzenia związanych z ruchem głowy. Ćwiczenia te poprawiają kontrolę i koordynację ruchów gałek ocznych.

Trening równowagi a zawroty głowy

Z reguły uwzględniam ćwiczenia równowagi w planie rehabilitacji wszystkich moich pacjentów, bez względu na to, jakie mają objawy, by mogli poprawić swoją stabilność i zwiększyć bezpieczeństwo poruszania się.

Rehabilitacja przedsionkowa może także obejmować pewne ćwiczenia wzmacniające, rozciągające lub aerobowe, ponieważ osoby z dysfunkcją narządu równowagi często są mniej aktywne i prowadzą siedzący tryb życia, co może prowadzić do zmniejszenia wytrzymałości, siły mięśni i giętkości. Kobiety ćwiczące równowagę

Rehabilitacja przedsionkowa — jak wygląda typowa rehabilitacja?

VRT to wyspecjalizowana forma fizjoterapii, która pomaga w wypracowaniu nowych sposobów koordynowania sygnałów z mózgu, ucha wewnętrznego i oczu, by pacjenci czuli się lepiej i mogli powrócić do normalnej aktywności.

Niezależnie od tego, czy głównym symptomem są zawroty głowy, czy problemy z równowagą, typowy program obejmuje pracę z fizjoterapeutą raz lub dwa razy w tygodniu przez 6 do 12 tygodni oraz codzienne ćwiczenia do wykonywania samodzielnie w domu. Gdy objawy ustąpią, ćwiczy się rzadziej, tylko dla podtrzymania efektu terapeutycznego.

Jak wybrać odpowiedniego fizjoterapeutę?

Choć wszyscy fizjoterapeuci przechodzą szkolenie w zakresie leczenia pacjentów z zawrotami głowy, najlepiej poszukać takiego, który jest specjalistą klinicznym w dziedzinie neurologii, odbył rezydenturę z neurologicznej fizjoterapii lub przeszedł zaawansowane szkolenie w zakresie terapii zaburzeń równowagi. Dobrą alternatywą jest fizjoterapeuta, który regularnie zajmuje się VRT.

Autor publikacji:
Stacey Rittenberg
Stacey Rittenberg
stacey.rittenberg@ktociewyleczy.pl

Lekarka medycyny, licencjonowana fizjoterapeutka i instruktorka w programie doktoranckim z fizjoterapii w New York Medical College w Valhalli, stan Nowy Jork, oraz Mercy College w Dobbs Ferry, stan Nowy Jork. Jest także założycielką Westchester Home Physical Therapy, która świadczy usługi fizjoterapeutyczne osobom dorosłym, w tym seniorom.

Zobacz więcej artykułów tego eksperta
Holistic Health
ARTYKUŁ UKAZAŁ SIĘ W:
Holistic Health 2/2021
KUP wydanie papierowe KUP wydanie ELEKTRONICZNE
ARTYKUŁ UKAZAŁ SIĘ W
Holistic Health 2/2021
Holistic Health
Kup teraz
Zapisz się i odbierz wybrany magazyn gratis!
Zapisz się i odbierz prezent
Nasze magazyny