Refluks żołądkowo-przełykowy - objawy, przyczyny, dieta

W społeczeństwach zachodnich ok. 40% populacji odczuwa którejś z objawów refluksu żołądkowo–przełykowego. Niewątpliwie większość przypadków jest wynikiem złej diety, trybu życia i zanieczyszczeń środowiska, jako że np. w krajach azjatyckich odsetek zachorowań nie sięga nawet 5%.

Artykuł na: 4-5 minut

Co to jest refluks?

Refluks żołądkowo–przełykowy (GERD, ang. gastroesophageal reflux disease) pojawia się, gdy dolny zwieracz przełyku (czyli pierścień mięśni znajdujący się w części przełyku, łączącej się z żołądkiem) ulega nadmiernemu rozluźnieniu. Powoduje to zarzucanie (cofanie się) treści pokarmowej zawierającej kwas żołądkowy do przełyku. Jego otwieranie pozwala na przedostawanie się płynów i pokarmów do żołądka, a zamknięcie umożliwia utrzymanie ich na swoim miejscu.

Objawy refluksu

Objawy refluksu żołądkowo – przełykowego obejmują:

  • ból w klatce piersiowej (za mostkiem) - bóle mogą być mylone z zawałem serca,
  • zgaga, pieczenie w gardle, 
  • przewlekły kaszel,
  • kwaśny posmak w ustach,
  • odbijania, czasem bolesne,
  • świszczący oddech, problemy z oddychaniem (jak przy astmie),
  • problemy z połykaniem,
  • nadmierne wydzielanie śliny.

Przyczyny choroby refluksowej

  • zła dieta,
  • alergie pokarmowe,
  • zespół nieszczelnego jelita,
  • duży stres,
  • siedzący tryb życia,
  • palenie tytoniu, nadużywanie alkoholu, narkotyki,
  • leki immunosupresyjne,
  • toksyczny wpływ środowiska lub leków.

Co więcej, u wielu z nas z wiekiem może spadać poziom enzymów trawiennych i ilość kwasu żołądkowego. Zaczynamy mieć problemy z trawieniem i z tego powodu pojawia się u nas refluks. Stosowanie leków jeszcze bardziej obniżających kwasowość żołądka w takiej sytuacji może tylko pogorszyć nasz stan.

Jak leczyć refluks?

Zaniedbanie terapii może doprowadzić do bardzo poważnych powikłań, jak krwawienie wewnętrzne lub nowotwór.

Standardowe leczenie refluksu polega przede wszystkim na podawaniu pacjentom leków zobojętniających kwas żołądkowy lub hamujących jego wytwarzanie (inhibitory pompy protonowej, blokery receptora H2). Niestety, taka terapia często trwa latami i w efekcie mocno zaburza mikrobiom jelitowy pacjenta, co ma negatywny wpływ na różne aspekty jego zdrowia, w tym na układ immunologiczny, a także zwiększa ryzyko zakażenia bakterią Clostridium difficile. Leki te mogą dawać także inne efekty uboczne, takie jak zwiększenie ryzyka zachorowania na osteoporozę, niedobory witaminy B12 i magnezu (zwiększające ryzyko ataku serca).

Domowe sposoby na zgagę

Zmiana stylu życia i sposobu żywienia:

  • zidentyfikować i wykluczyć z jadłospisu pokarmy, które nasilają objawy,
  • wyeliminować produkty nasilające objawy (mocna kawa, czekolada, alkohol, tłuste potrawy, produkty o dużej zawartości sodu, produkty z białej mąki, owoce cytrusowe, soki owocowe, napoje słodzone, gazowane; U niektórych osób mogą to być także pomidory, czosnek, cebula czy mięta),
  • zastosować dietę bogatą w produkty przeciwzapalne (warzywa, owoce jagodowe, delikatne zupy, chude mięso, zdrowe tłuszcze jak np. oliwa z oliwek, twarogi, jogurty),
  • ostatni posiłek należy zjeść kilka godzin przed położeniem się,
  • rzucić palenie,
  • unikać ciasnej odzieży (szczególnie pasków w spodniach),
  • zwiększyć ilość ruchu w ciągu dnia.

Warto także omówić z terapeutą przyjmowane przez nas leki. Niektóre, jak np. niesteroidowe leki przeciwzapalne czy tabletki antykoncepcyjne, mogą pogarszać nasz stan.