Dna moczanowa (artretyzm) - przyczyny, objawy, dieta

Znana od tysięcy lat, opisywana już w starożytnym Egipcie, uznawana kiedyś jako choroba bogaczy, teraz może dotyczyć każdego. 

Artykuł na: 4-5 minut

Dna moczanowa – co to jest

Dna moczanowa, inaczej nazywana artretyzmem, to jedna z najbardziej popularnych chorób reumatycznych. Artretyzm wywoływany jest odkładaniem się kryształów moczanu sodu wokół stawów, ale też w innych tkankach. Kwas moczowy powstaje w wyniku trawienia pożywienia (głównie białek) oraz w wyniku rozpadu tkanek.

Układ odpornościowy atakuje kryształy moczanu, w wyniku czego powstają produkty uboczne wywołujące zapalenie stawów.

Dna moczanowa - objawy

Charakterystycznym objawem dny moczanowej są ataki silnego bólu, opuchlizna, zaczerwienienie. U około 30% chorych występuje podwyższona temperatura ciała powyżej 38°C.

W początkowym etapie choroby objawy występują zazwyczaj w obrębie jednego stawu. Najczęściej dna moczanowa dotyczy pierwszego stawu śródstopno–paliczkowego, czyli palucha (nazywana jest wówczas podagrą). Często zajęte przez chorobę miejsca to: staw kolanowy, łokciowy, skokowy, śródstopie, nadgarstek, dłoń, bark, kręgosłup.

Dna moczanowa – przyczyny

Pierwotne przyczyny artretyzmu

  • nadmierna produkcja kwasu moczowego w organizmie
  • upośledzenie wydalania kwasu moczowego przez nerki

Wtórne przyczyny artretyzmu

  • dieta bogata w puryny (wywary i sosy mięsne, galaretki mięsne, podroby, owoce morza, groch, fasola, anchois, sardynki, szparagi) 
  • nadużywanie alkoholu
  • rozpad komórek w przebiegu chorób: białaczki, niedokrwistości hemolitycznej,
  • rozpad komórek nowotworowych po zastosowaniu chemio- i/lub radioterapii
  • stosowanie leków upośledzających wydalanie kwasu moczowego

Kto jest bardziej narażony na zachorowanie na artretyzm?

  • predyspozycje genetyczne,
  • hiperurykemia,
  • płeć męska,
  • okres pomenopauzalny u kobiet
  • starszy wiek,
  • nadwaga/otyłość,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • dieta bogata w mięso i owoce morza,
  • nadużywanie alkoholu,
  • stosowane leki (moczopędne - diuretyki, małe dawki kwasu acetylosalicylowego, cyklosporyna),
  • pacjenci po przeszczepieniach

Dna moczanowa - leczenie

Leczenie farmakologiczne dny moczanowej polega na podawaniu leków, które hamują produkcję kwasu moczowego lub zwiększają wydalanie kwasu moczowego z moczem. Ważna jest również edukacja pacjentów w zakresie odpowiedniej diety ubogopurynowej i unikanie czynników wywołujących objawy.

Dna moczanowa – jaka dieta?

Dieta powinna zawierać:

  • błonnik pokarmowy: warzywa, owoce (wybieraj jagodowe: maliny, truskawki), pełnoziarniste produkty, rośliny strączkowe i nasiona
  • odpowiednie ilości wody - minimum 2 l wody dziennie
  • kwasy omega-3 o działaniu przeciwzapalnym - źródła to: dzikie ryby morskie bogate w omega-3 (łosoś, tuńczyk, śledź i halibut), nasiona chia, siemię lniane
  • odpowiednie źródła białka (ubogie w puryny) - z mięs wybieraj: ekologiczny drób, dziczyznę,
  • dobrym zamiennikiem mleka mogą być napoje roślinne (migdałowe, kokosowe, konopne)
  • przyprawy o najsilniejszym działaniu przeciwzapalnym to: kurkuma i jej substancja czynna kurkumina, cynamon oraz imbir.

Unikaj takich produktów jak:

  • wywary i sosy mięsne, zupy na wywarach, galaretki mięsne i rybne, wątróbka, boczek, szproty, kakao
  • alkohol, słodkie napoje, gazowane
  • dodatki do żywności, m.in. glutaminian sodu, parabeny,
  • niektóre warzywa: bakłażany, pomidory, kukurydza
  • owoce o dużej zawartości kwasów,
  • słodycze, cukier (biały i brązowy), jasne pieczywo, obwarzanki, herbatniki, krakersy itp.,
  • mocna kawa i czarna herbata (zastąp ją herbatą zieloną lub białą),
  • olej kukurydziany, syrop kukurydziany, 
  • produkty mleczne, produkty pleśniowe,
  • produkty smażone, produkty sojowe, drożdże,
  • oleje i potrawy zawierające kwasy tłuszczowe omega-6, jak np. olej słonecznikowy: zredukuj ich ilość, zwiększając jednocześnie spożycie kwasów tłuszczowych omega-3.