Jesteś terapeutą?

Szałwia lekarska - właściwości lecznicze i zastosowanie

Szałwia lekarska (Salvia officinalis) - nie przez przypadek jej nazwa pochodzi od łacińskiego słowa salvus, czyli zdrowy. To jeden z ważniejszych surowców zielarskich, działający przeciwzapalnie, antyseptycznie, rozkurczowo i przeciwcukrzycowo.

05 wrzesień 2019
Artykuł na: 6-9 minut zioła medycyna naturalna przepisy
Zdrowe zakupy

W medycynie ludowej szałwię lekarską stosowano do leczenia różnego rodzaju zaburzeń, w tym napadów padaczkowych, wrzodów, dny, reumatyzmu, stanów zapalnych, zawrotów głowy, drżenia, porażenia, biegunki i hiperglikemii. W ostatnich latach roślina ta była przedmiotem intensywnych badań w celu udokumentowania jej tradycyjnego stosowania i znalezienia nowych właściwości.

Badania te ujawniły szeroki zakres aktywności farmakologicznej S. officinalis1. Okazało się, że wyciągi z jej liści (bogatych w olejek eteryczny, garbniki, triterpeny, saponiny, flawonoidy, kwasy organiczne, witaminy B1, P i C, karoten, związki żywicowe i sole mineralne) działają antyseptycznie, ściągająco i przeciwzapalnie, rozkurczowo, żółciopędnie, przeciwcukrzycowo, tonizująco i uspokajająco, a także hamują wydzielanie potu.

Właściwości zdrowotne szałwi lekarskiej

Szałwia lekarska pomocna przy nadmiernej potliwości

Jeśli chodzi o naturalne zwalczanie tej przykrej dolegliwości, szałwia nie ma sobie równych. Badacze podejrzewają, że jej skuteczność wynika ze stymulującego działania na korę nadnerczy, co pobudza wydzielanie glikokortykosteroidów. W badaniu klinicznym obejmującym 30 kobiet w okresie menopauzy szałwia znacznie łagodziła poty nocne i uderzenia gorąca. Jego autorzy sugerowali, że szałwia prawdopodobnie bezpośrednio wpływa na układ dopaminergiczny2.

Szałwia łagodzi oparzenia skóry

W jednym z badań preparat zawierający 2% wyciąg z liści szałwii nakładano w postaci opatrunku na plecy 40 ochotników poddawanych wcześniej działaniu promieniowania ultrafioletowego w dawce wywołującej rumień skóry. Przed nałożeniem opatrunku oraz 48 godz. po nim mierzono stopień oparzenia - po zastosowaniu maści z szałwią był on niższy o 35% niż u osób nieleczonych3.

Dodatkowo szałwia działa przeciwbakteryjnie, przeciwzapalnie i tonizująco, dzięki czemu przyspiesza gojenie.

Szałwia lekarska obniża poziom glukozy

W badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą część pacjentów z cukrzycą typu 2, którzy nie osiągnęli wcześniej idealnej kontroli choroby, otrzymywała tabletki z ekstraktem z szałwii, a pozostali placebo. Okazało się, że u osób stosujących ziołowe wsparcie poziomy cukru we krwi i cholesterolu były znacznie niższe4. Inni naukowcy donoszą, że zastąpienie wody herbatą z szałwii przez 14 dni obniżyło poziom glukozy w osoczu na czczo u zdrowych myszy, co sugeruje, że zioło może również zapobiegać rozwojowi cukrzycy5.

W kolejnych eksperymentach stwierdzono, że tradycyjne stosowanie S. officinalis jako środka przeciwcukrzycowego jest uzasadnione, a wyciągi z tej rośliny wykazują zależną od dawki aktywność, która jest porównywalna ze standardowym lekiem glibenklamidem6.

Napar z szałwii lekarskiej na poprawę nastroju 

Okazuje się, że po napary z szałwii powinny sięgać też osoby zestresowane i przepracowane. W badaniach wykazano bowiem, że olej z szałwii wyraźnie poprawia nastrój u młodych, zdrowych osób. W dawce 300 mg obniżał ich niepokój, a przy 600 mg - zwiększał czujność, spokój i zadowolenie7. Dobre efekty uzyskano również u starszych pacjentów (w wieku powyżej 65 lat). W badaniu kontrolowanym placebo stwierdzono, że szałwia powodowała u nich zwiększenie wydajności pamięci oraz wzrost zdolności skupiania uwagi8.

Szałwia lekarska przy demencji

Szałwia lekarska może być skuteczna nawet u pacjentów z łagodną i umiarkowaną chorobą Alzheimera. Za jej neuroochronnym działaniem przemawiają właściwości kwasu rozmarynowego, który m.in. hamuje powstawanie reaktywnych form tlenu i beta-amyloidu oraz fragmentację DNA, a w badaniach na myszach zapobiegał upośledzeniu pamięci gryzoni9.

Zastosowanie szałwii

Liście szałwii są używane przede wszystkim jako przyprawa dodawana do sałatek, mięsnych i drobiowych farszów, ale również ciast i deserów. Lekko gorzki smak szałwii doskonale komponuje się z daniami, których składnikami są pomidory, kapusta i groch. Przy okazji szałwia poprawia metabolizm oraz łagodzi umiarkowane zaburzenia trawienne objawiające się zgagą i wzdęciami. Istnieją jednak również inne zastosowania świeżej lub suszonej szałwii.

Napar z szałwii 

1 łyżkę rozdrobnionych liści szałwii zalej szklanką wrzącej wody i zaparzaj pod przykryciem 15 min. Przecedź. Pij napar 3 razy dziennie po 0,5 szklanki przy zaburzeniach trawiennych, bólu brzucha, a także w nieżytach górnych dróg oddechowych i nadmiernym poceniu się. Zewnętrznie możesz stosować go do płukania w stanach zapalnych jamy ustnej, gardła i dziąseł, przy anginie, w pleśniawkach i zapaleniu migdałków. Z kolei przy trudno gojących się ranach, owrzodzeniach, oparzeniach, odmrożeniach oraz użądleniach sprawdzą się okłady z naparu.

Nalewka z szałwii

Do odpowiedniej wielkości słoja wrzuć 100 g rozdrobnionych, suchych liści szałwii. Zalej je 0,5 l spirytusu lub wódki. Po dokładnym zamknięciu odstaw całość do maceracji na co najmniej 2 tygodnie, co jakiś czas wstrząsając słojem. Po tym czasie dokładnie wyciśnij zioła do powstałej nalewki, przecedź i rozlej do ciemnych butelek. Nalewkę najlepiej jest przechowywać w lodówce. Zażywaj 2-3 razy dziennie po 1 łyżeczce w 1/4 szklanki wody. Nalewkę możesz też wcierać w zmiany skórne w okolicach ust, w dziąsła i w miejsca ukąszeń owadów.

Szałwia do kąpieli

5 łyżek szałwii zalej 1 l wrzącej wody. Zaparzaj pod przykryciem przez ok. 15 min, a następnie przecedź. Wlej napar do wanny. Taka ziołowa kąpiel przyniesie ulgę w chorobach reumatycznych oraz schorzeniach skóry, np. egzemie, świądzie lub oparzeniu.

Kąpiel parowa z szałwii oczyszcza skórę

Zalej garść suszonych liści wrzątkiem i przez kilka minut pochylaj głowę nad parującym ekstraktem. Możesz zarzucić na głowę ręcznik, by parówka była intensywniejsza. Taki zabieg oczyszcza skórę i reguluje produkcję sebum, dlatego polecany jest szczególnie przy cerze tłustej i trądzikowej.

Maseczka z szałwii i rumianku

Jeśli masz podrażnioną cerę, przygotuj po łyżeczce suszonych i dobrze zmielonych ziół szałwii oraz rumianku. Zalej je 2-3 łyżkami wrzącej wody i dokładnie wymieszaj. Tak przygotowaną papką posmaruj podrażnioną skórę. Po 15-30 min zmyj twarz letnią wodą.

Szałwia lekarska - występowanie i pora zbiorów

Występowanie: pochodzi z rejonu Morza Śródziemnego, ale jest uprawiana w większości krajów.

Surowiec: ziele (Salviae herba), liść (Salviae folium).

Pora zbioru: gdy rośliny osiągnęły już pełnię wzrostu liści, ale jeszcze przed kwitnieniem. W pierwszym roku uprawy okres ten przypada najczęściej w sierpniu, w kolejnych zbiór przeprowadza się w maju i ponownie w sierpniu.

Przeciwwskazanie: szałwia lekarska jest przeciwwskazana w ciąży (składniki jej olejku mają działanie toksyczne na płód). U dzieci można stosować ją tylko zewnętrznie. Nie poleca się naparów w ostrym nieżycie żołądka oraz stosowania nadmiernych ilości alkoholi z dodatkiem ekstraktów szałwiowych, ponieważ mogą one spowodować zatrucie tujonem.

Bibliografia

  1.  J Tradit Complement Med. 2017;7(4):433-440
  2. Biosci. Biotechnol.Biochem. 1999;63:2236-2239
  3. Planta Med 2007;73: 1190-1191
  4. J Renal Inj Prev.2013; 2(2):51-54
  5. Br J Nutr. 2006;96(2):326-33
  6. Diabetes & Metabolic Syndrome:Clinical Research& Reviews 2009;3(1):40-44
  7. Neuropsychopharmacol 2006;31(4):845-52
  8. Psychopharmacol2008; 198(1):127-39
  9. J Pharmacol Exp Ther 2006;317(3):1143-9;Behav Brain Res2007; 180(2):139-45
O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą 08/2019
ARTYKUŁ UKAZAŁ SIĘ W:
O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą 08/2019
KUP wydanie ELEKTRONICZNE
ARTYKUŁ UKAZAŁ SIĘ W
O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą 08/2019
O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą
Kup teraz
Wczytaj więcej
Zapisz się i odbierz wybrany magazyn gratis!
Zapisz się i odbierz prezent
Nasze magazyny