Jesteś terapeutą?

Yerba mate – właściwości, jak pić

Yerba mate to nie tylko pobudzający napój kofeinowy. Dlaczego warto pić yerba mate? Jakie ryzyko wiąże się z piciem dużych ilości yerba mate? Przepis na yerba mate na zimno.

Artykuł na: 6-9 minut
Zdrowe zakupy

Yerba mate – co to?

To nazwa rośliny rosnącej w Ameryce Południowej – ostrokrzewu paragwajskiego, a popularnie również termin określający napar z suszonych liści tej rośliny. Yerba jest bogatym źródłem kofeiny, a odpowiednio parzona może konkurować z najpopularniejszym źródłem kofeiny: kawą.

Napój yerba mate ma zielony kolor i charakterystyczny, cierpki smak. Tradycyjnie parzy się go w wydrążonej tykwie zwanej mate (lub też w drewnianym bądź ceramicznym naczyniu) i pije przez specjalną metalową słomkę zwaną bombilla lub bomba. Ponieważ tykwa ma małą pojemność, często jej zawartość parzy się kilkakrotnie, nawet 10 razy. W lokalnych społecznościach picie naparu z yerba mate ma wymiar komunalny: tykwa z kolejnymi naparami może wędrować pomiędzy różnymi uczestnikami spotkania1.

W dalszej części artykułu termin „yerba mate” będzie odnosił się wyłącznie do napoju.

Właściwości yerba mate

Zawarta w yerba mate kofeina ma działanie zdrowotne. Spożywana w ilości 100-400mg dziennie pobudza aktywność ośrodkowego układu nerwowego oraz pracę mięśni – w tym serca, przez co przyspiesza metabolizm. Ponadto kofeina zmniejsza napięcie mięśni gładkich naczyń krwionośnych.

Kofeina poprawia również funkcje nerek, działa pobudzająco na żołądek. Dodatkowo zwiększa ciśnienie krwi i temperaturę ciała, wykazuje więc działanie rozgrzewające.

Również umysł zyskuje na spożywaniu kofeiny: substancja ta zmniejsza zmęczenie psychiczne i fizyczne, a także zwiększa sprawność myślenia2.

Inne właściwości zdrowotne yerba mate:

  • hamuje działanie wolnych rodników,
  • obniża ryzyko cukrzycy typu 2,
  • wyrównuje gospodarkę cholesterolową,
  • redukuje ostre infekcje płuc,
  • działa przeciwbakteryjnie i moczopędnie3,
  • chroni wątrobę4,
  • zmniejsza apetyt i daje poczucie sytości,
  • wzmacnia układ odpornościowy,
  • wzmacnia kości i zęby,
  • poprawia stan skóry, włosów i paznokci,
  • regeneruje uszkodzone ściany żołądka i jelit5.

Jak parzyć i pić yerba mate?

Tradycyjnie suszone liście (nawet ¾ objętości naczynia) należy po prostu zalać gorącą, ale nie wrzącą wodą i krótko parzyć, a następnie pić napar przez bombillę. Aby jednak rozkoszować się napojem w pełni, przestrzegaj kilku zasad:

- susz tworzy niejako stok w naczyniu, tzn. jest nasypywany pod kątem, tak by część dna naczynia była odsłonięta.

- bombilla powinna przyciskać susz do ścianki naczynia,

- wypij wszystko aż do ostatniej kropli, inaczej psuje się smak naparu,

- zalewaj wodą jedną porcję suszu kilkakrotnie6.

Jeżeli chcemy uzyskać yerbę o najwyższym stężeniu kofeiny, należy zalać susz wodą o temperaturze 70 st. C. i odstawić na ok. 45 minut do naciągnięcia2.

Jednocześnie, jak w przypadku wielu naparów, można urozmaicić napój dodając mleko, zioła, ziarna kawy lub sok cytrynowy1.

Yerba mate bywa też spożywana jako zimny napój7. Nazywa się on tereré i jest bardzo popularny w Paragwaju oraz północnej Argentynie. Aby go przygotować, wypełnij naczynie w 2/3 objętości suszem, dodaj świeżo wyciśnięty sok z 1-2 z limonek, lód, wodę i szczyptę słodzika; pij tradycyjnie przez bombillę8,9.

Yerba mate - przeciwwskazania

Niektóre badania sugerują, że osoby spożywające yerba mate w dużych ilościach przez dłuższy czas są narażone na rozwój raka jamy ustnej, raka krtani i raka płuc. Picie bardzo gorącej mate (65 st. C i więcej) zwiększa dodatkowo to ryzyko7.

Kto nie powinien pić yerba mate:

  • kobiety w ciąży,
  • pacjenci z wrzodami żołądka.

Osoby palące papierosy i spożywające duże ilości alkoholu powinny mieć na uwadze, że taki styl życia w połączeniu z regularnym piciem yerby może prowadzić do rozwoju raka przełyku10.

Yerba mate – ciekawostki

  • ostrokrzew paragwajski może osiągnąć rozmiary drzewa: dorasta do 15 m wysokości,
  • liście ostrokrzewu są zielone przez cały rok,
  • oprócz kofeiny w ostrokrzewie paragwajskim rozpoznano rutynę, kwercetynę, potas, magnez i mangan11,
  • w Ameryce Połduniowej yerba mate jest pita w ilości nawet 1 litra dziennie,
  • zawartość kofeiny w porcji napoju może sięgać 2%,
  • yerba mate parzona w temperaturze 70 st. C wydziela nawet 2 razy więcej kofeiny niż parzona w wodzie o temperaturze 100 st. C2,
  • w odróżnieniu od kawy yerba mate nie wypłukuje magnezu z organizmu5,
  • ekstrakt z ostrokrzewu paragwajskiego w połączeniu z mikrowłóknami celulozy to potencjalny naturalny bandaż przyspieszający gojenie ran12.
Bibliografia
  • https://www.britannica.com/topic/mate-beverage
  • https://www.researchgate.net/publication/263371119_Influence_of_brewing_parameters_on_caffeine_content_in_Yerba_mate_infusions
  • https://www.hindawi.com/journals/ecam/2018/6849317/
  • https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/j.1750-3841.2007.00535.x?vis=107973391.14074560005139_
  • https://dietetycy.org.pl/yerba-mate-wlasciwosci/
  • https://yerbamate.com.pl/content/10-przyrzadzanie-naparu-z-yerba-mate
  • https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/nutrition-and-healthy-eating/expert-answers/yerba-mate/faq-20058343
  • https://yerbamate.com/pages/how-to-make-yerba-mate-tea
  • https://yerbamate.com/blogs/news/its-time-for-terere?_pos=1&_sid=faa0bc40f&_ss=r
  • https://medyk.online/wiedza/zdrowa-zywnosc/yebra-mate/
  • Functional and Medicinal Beverages, Volume 11: The Science of Beverages 2019, Pages 313-349
  • Polymers 2020, 12, 2807; doi:10.3390/polym12122807
Autor publikacji:
Julia Cember-Ogorzałek
Julia Cember-Ogorzałek
julia.cember@ktociewyleczy.pl

"Uwielbiam dowiadywać się nowych rzeczy i uważam, że każdy człowiek ma ciekawą historię do opowiedzenia. Kiedy akurat nie piszę, spędzam czas z dzieckiem i świnkami morskimi, organizuję wirtualne bazarki na rzecz zwierząt lub wystawiam moje małżeństwo na próbę podczas sesji Monopoly." 

Zobacz więcej artykułów tego eksperta
Wczytaj więcej
Zapisz się i odbierz wybrany magazyn gratis!
Zapisz się i odbierz prezent
Nasze magazyny
Copyright © AVT 2020 Sklep AVT