Jesteś terapeutą?

Nabłonki płaskie w moczu - co to oznacza?

Komórki nabłonka płaskiego naturalnie występują w moczu – są wraz z nim wydalane z pęcherza. Zdarza się jednak, że ich liczba zdecydowanie przekracza normę. Może to świadczyć o problemach zdrowotnych. Na co wtedy należy zwrócić uwagę? Jaka jest norma komórek nabłonka płaskiego w moczu? Jak wykonać badanie moczu? 

Artykuł na: 6-9 minut
Zdrowe zakupy

Nabłonki płaskie - najważniejsze informacje

Tak jak z zewnątrz ciało okrywa i chroni skóra, tak od środka rolę tę pełnią nabłonki. Nie tylko wyściełają one układ pokarmowy, ale też wnętrze innych organów, w tym pęcherza moczowego. Pełnią wiele funkcji, oprócz wspomnianej już ochronnej jest to również rola wydzielnicza, oczyszczająca, transportowa i inne. I tak, jak skóra od czasu do czasu pozbywa się martwych komórek, podobnie nabłonek ulega złuszczeniu1.

W pęcherzu i cewce moczowej występuje tzw. nabłonek płaski: jego komórki są płaskie i wielokątne, ich zadaniem jest chronić dolne drogi moczowe między innymi przed szkodliwym działaniem wydalanych substancji.

Inne nazwy nabłonka płaskiego to nabłonek wielokątny i nabłonek przejściowy - ta ostatnia nawiązuje do jego właściwości, które mieszczą się między nabłonkiem wielowarstwowym a nabłonkiem nieuwarstwionym. Co ciekawe, uważa się go za najściślej ułożony nabłonek w organizmie człowieka2. Obecność do 5 komórek nabłonka płaskiego w polu widzenia uznaje się za normę3. Powyżej tej granicy mówimy o licznych komórkach nabłonka płaskiego w moczu. Co to może oznaczać?

Ilość nabłonków płaskich powyżej normy

Nie zawsze zwiększona liczba komórek nabłonka płaskiego w moczu świadczy o stanie chorobowym. Pierwszą, dość często pojawiającą się możliwością jest po prostu nieprawidłowe pobranie materiału do badania. To częste zwłaszcza w przypadku małych pacjentów, u których już sama ta czynność jest bardziej skomplikowana i wymaga więcej uwagi niż u dorosłych.

Nabłonki płaskie w moczu powyżej normy mogą też świadczyć o tym, że pacjentka jest w ciąży4 i jest to naturalne w tym stanie – jednak nawet w takim przypadku należy pokazać wyniki badań ginekologowi, żeby wykluczyć stan zapalny.
Co jednak, kiedy uda się wykluczyć powyższe przyczyny? W takim przypadku liczne komórki nabłonka świadczą prawdopodobnie o toczącej organizm chorobie. Może to być:

  • Zakażenie dróg moczowych. Często towarzyszy mu ból podczas oddawania moczu oraz obecność krwi w wydalanym płynie, zdarza się jednak, że zapalenie pęcherza przebiega bezobjawowo. Ponad 80% bakteryjnych zakażeń pęcherza moczowego wywołują bakterie E. coli.1
  • Leukoplakia, czyli obecność zabarwionych na biało komórek nabłonka płaskiego. Znajdują się w moczu, ale też badanie endoskopowe wykazuje obecność białych plam wewnątrz pęcherza moczowego. Nieleczona leukoplakia zwiększa ryzyko rozwoju raka płaskonabłonkowego5.
  • Rak pęcherza moczowego, w tym rak płaskonabłonkowy. Jego objawy przypominają zapalenie dróg moczowych, dodatkowo jednak pojawia się ból pleców6.

Badania moczu na obecność nabłonków płaskich

Badanie moczu na obecność nabłonków płaskich jest standardowym elementem ogólnego badania moczu. Jego wyniki zwykle są dostępne w placówce medycznej następnego dnia, a na portalu internetowym laboratorium (po uprzednim zalogowaniu się pacjenta) jeszcze tego samego dnia wieczorem. 

Jak przygotować się do badania moczu i pobrać materiał? 

Przed pobieraniem moczu:

  • nie wolno podejmować wysiłku fizycznego dzień wcześniej,
  • przez 3 dni poprzedzające pobranie materiału należy wstrzymać się od aktywności seksualnej,
  • przed popraniem materiału nie należy spożywać więcej płynów niż zwykle, ale też należy unikać odwodnienia,
  • w nocy poprzedzającej poranną zbiórkę moczu należy przespać nie mniej niż 8 godzin,
  • od ostatniego oddania moczu (np. w nocy) powinny upłynąć co najmniej 4 godziny.

Pobieranie moczu:

  • dokładnie umyj letnią wodą całe krocze, a w szczególności okolice ujścia cewki moczowej (dotyczy to zwłaszcza kobiet),
  • osusz krocze jednorazowymi ręcznikami papierowymi,
  • umyj ręce i odkręć pojemnik na mocz,
  • oddawaj mocz do sedesu przez ok. 2 sekundy, a następnie wstrzymaj strumień,
  • oddaj do pojemnika 50-100 ml moczu i ponownie wstrzymaj strumień,
  • opróżnij pęcherz do końca ponownie do sedesu4.

W przypadku małych dzieci trudniej jest uchwycić mocz ze środkowego strumienia, dlatego też najlepiej obudzić je chwilę wcześniej i nakłonić do wysiusiania w wannie lub pod prysznicem; nie zmuszać ich do wstrzymywania moczu, a zamiast tego we właściwym momencie podsunąć kubeczek - najlepiej mieć wtedy założone jednorazowe rękawiczki lateksowe, ponieważ istnieje wysokie prawdopodobieństwo obsiusiania przez dziecko rodzica.

U najmłodszych pacjentów pediatra prawdopodobnie zaleci zakup specjalnego woreczka zamiast standardowego pojemnika na mocz. Woreczek taki stosuje się nie dłużej niż przez godzinę – jeżeli w tym czasie niemowlę nie odda moczu, konieczna jest wymiana woreczka4. Podczas takiego badania nie ma możliwości pozyskania jedynie środkowego strumienia moczu.

Na opakowaniu należy umieścić informację o godzinie i dacie pobrania materiału. Pozostałe dane powinny zostać dodane przez pielęgniarkę przyjmującą mocz do badania.

Bibliografia
  • https://www.nature.com/articles/s41385-022-00565-0
  • Electrospinning for Tissue Regeneration, Woodhead Publishing Series in Biomaterials; 2011, Pages 225-241
  • https://www.mp.pl/interna/table/B16.27.3-1
  • https://diagnostykalaboratoryjna.eu/resources/html/article/details?id=199898&language=pl
  • http://www.urologiapolska.pl/artykul.php?257
  • https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/bladder-cancer/symptoms-causes/syc-20356104
Autor publikacji:
Julia Cember-Ogorzałek
julia.cember@ktociewyleczy.pl

"Uwielbiam dowiadywać się nowych rzeczy i uważam, że każdy człowiek ma ciekawą historię do opowiedzenia. Kiedy akurat nie piszę, spędzam czas z dzieckiem i świnkami morskimi, organizuję wirtualne bazarki na rzecz zwierząt lub wystawiam moje małżeństwo na próbę podczas sesji Monopoly." 

Zobacz więcej artykułów tego eksperta
Wczytaj więcej
Nasze magazyny
Copyright © AVT 2020 Sklep AVT